Trong bài này, chúng ta sẽ tìm hiểu sự khác biệt về chức năng giữa hai bán cầu đại não trái và phải, cùng những hạn chế của cách giải thích dựa vào đó để phân chia con người thành kiểu tính cách thiên về não trái hoặc não phải. Con người có một bộ não, nhưng bộ não này được chia thành bên trái và bên phải, mỗi bên đảm nhiệm những vai trò khác nhau.
Cấu trúc nối hai bên có vai trò khác nhau này là một đường dẫn gọi là thể chai, có nhiệm vụ giúp não trái và não phải trao đổi thông tin với nhau. Nếu chẳng may bị chấn thương đầu khiến thể chai bị tổn thương, sự phối hợp giữa não trái và não phải sẽ bị gián đoạn, gây khó khăn cho sinh hoạt bình thường. Nói cách khác, bên trái và bên phải cơ thể sẽ hoạt động không ăn khớp với nhau.
Chức năng của não trái và não phải
Chức năng và đặc điểm của não trái và não phải
Não trái và não phải mỗi bên phụ trách một bên khác nhau của cơ thể. Não trái điều khiển và chi phối vận động của các bộ phận bên phải cơ thể, còn não phải điều khiển và chi phối vận động của các bộ phận bên trái cơ thể.
Ngoài ra, não trái có các vùng đảm nhiệm việc xử lý ngôn ngữ của não, nên có ảnh hưởng lớn đến việc diễn đạt suy nghĩ của chúng ta bằng chữ viết hoặc lời nói. Vì vậy, khi não trái bị tổn thương, người bệnh có thể mắc chứng mất ngôn ngữ khiến họ không nói được, hoặc khả năng diễn đạt bằng lời nói bị suy giảm.
Não phải cũng có những vùng quan trọng tham gia vào các chức năng như chú ý. Chỉ dựa vào việc hai bán cầu tham gia khác nhau trong một số chức năng nhất định, chúng ta không thể khẳng định khả năng đồng cảm hay sức hấp dẫn trong cách làm người của một người là đặc tính của một bên bán cầu.
Sự khác biệt về chức năng giữa hai bán cầu và hạn chế của việc phân loại tính cách
Sự khác biệt về chức năng giữa hai bán cầu và hạn chế của việc phân loại tính cách
Quan niệm phổ biến về tính cách thiên về não trái
Ví dụ về hoạt động làm việc với chữ viết và con số
Có những chức năng mà bán cầu trái tham gia tương đối nhiều hơn, chẳng hạn như xử lý ngôn ngữ. Tuy nhiên, việc dựa vào những khác biệt về chức năng này để phân loại toàn bộ con người vào kiểu tính cách thiên về não trái, có tính hệ thống, logic và khách quan, là điều chưa có bằng chứng hỗ trợ.
Chưa có đủ cơ sở để giải thích năng lực và sở thích đối với toán học hay khoa học bằng kiểu tính cách thiên về não trái. Không nên dự đoán rằng người được xếp vào nhóm thiên về não trái cũng sẽ có IQ cao hơn.
Cách giải thích gộp các đặc điểm như biểu đạt cảm xúc, sử dụng ẩn dụ và ghi nhớ tên thành một nhóm tính cách thiên về não trái cũng chưa có đủ cơ sở. Cần phân biệt sự khác biệt giữa hai bên trong từng chức năng riêng lẻ với việc phân loại tính cách của cả con người.
Quan niệm phổ biến về tính cách thiên về não phải
Ví dụ về hoạt động sáng tạo như vẽ tranh
Cách mô tả người thiên về não phải là người có tính cách đối lập với người thiên về não trái cũng chưa có bằng chứng hỗ trợ. Không thể chỉ vì một người tư duy theo trực giác hoặc chủ quan mà kết luận rằng toàn bộ bộ não của họ có bán cầu phải chiếm ưu thế.
Không thể coi một người là người thiên về não phải chỉ vì họ thích vẽ tranh, sáng tác nhạc hoặc giỏi các hoạt động sáng tạo. Cũng chưa có đủ cơ sở để dự đoán rằng cách phân loại này đồng nghĩa với năng lực nghệ thuật, thể thao hoặc EQ cao hơn.
Cần thận trọng với cách giải thích xem các đặc điểm như biểu đạt cảm xúc phong phú, nói bằng ẩn dụ và ghi nhớ khuôn mặt là một nhóm tính cách thiên về não phải. Chỉ riêng những đặc điểm này không thể xác nhận sự chiếm ưu thế tổng thể của một bán cầu nhất định.
Não trái và não phải có mối quan hệ hợp tác
Não trái và não phải phối hợp tạo ra hiệu quả cộng hưởng
Hai bán cầu trao đổi thông tin và cùng hoạt động. Dù một bán cầu tham gia nhiều hơn trong một số vùng hoặc nhiệm vụ, điều đó không có nghĩa là toàn bộ bộ não của con người được chia thành kiểu thiên về não trái hoặc thiên về não phải.
Hoạt động khoa học cũng cần sự sáng tạo, và hoạt động nghệ thuật cũng có thể cần tư duy có hệ thống. Việc chia những hoạt động này thành hoạt động chỉ thuộc về não trái hoặc chỉ thuộc về não phải là không phù hợp.
Cần phân biệt việc phát huy thế mạnh của bản thân và rèn luyện những năng lực còn thiếu với quan điểm cho rằng có thể phát triển cân bằng tính cách thiên về não trái và não phải. Chưa có đủ cơ sở để dự đoán khả năng đồng cảm hay hiệu quả rèn luyện chỉ dựa vào cách phân loại thiên về não trái hoặc não phải.
Điểm quan trọng trong tài liệu này là không diễn giải mở rộng những khác biệt về chức năng thực sự tồn tại giữa hai bán cầu thành các kiểu tính cách của cả con người. Thay vì những tên gọi như thiên về não trái, thiên về não phải hay thiên về cả hai bán cầu, việc xem xét các năng lực và hoạt động cụ thể sẽ phù hợp hơn.
