Lần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về ma trận BCG, một công cụ giúp xem xét tình hình hiện tại của doanh nghiệp và phân tích hướng đi trong tương lai.
Ma trận BCG là phương pháp đánh giá chiến lược doanh nghiệp do Boston Consulting Group của Mỹ phát triển vào thập niên 1970, xem xét vị thế hiện tại của doanh nghiệp dựa trên hai trục là tốc độ tăng trưởng thị trường và thị phần tương đối.
Nói cách khác, công cụ này được sử dụng để nắm bắt tình hình hiện tại của doanh nghiệp xét về dòng vốn đầu vào và đầu ra, từ đó đề xuất cách xây dựng chiến lược trong tương lai.
Ma trận BGC là gì?
Sơ đồ khái niệm ma trận BCG
Trên đây là sơ đồ khái niệm được xây dựng để giúp bạn dễ hiểu ma trận BCG. Dựa trên thị phần tương đối ở trục X và tốc độ tăng trưởng thị trường ở trục Y, các vị trí được chia thành dấu hỏi, ngôi sao, bò sữa và chó. Sau đó, doanh nghiệp được xếp vào nhóm phù hợp trong 4 nhóm này tùy theo tình hình hiện tại.
Ở đây, dấu hỏi có tốc độ tăng trưởng thị trường cao và thị phần tương đối thấp được xem là hoạt động kinh doanh có tương lai chưa rõ ràng; hoạt động có cả thị phần và tiềm năng tăng trưởng cao được xếp vào nhóm ngôi sao; hoạt động có tốc độ tăng trưởng thị trường thấp nhưng thị phần cao, mang lại tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư cao được xếp vào nhóm bò sữa; còn hoạt động có cả thị phần và tốc độ tăng trưởng thấp được xếp vào nhóm chó.
Ứng dụng trong chiến lược
Sau khi biết doanh nghiệp của mình đang ở vị trí nào thông qua ma trận BCG, bước tiếp theo là xác định chiến lược cần xây dựng cho từng nhóm.
1. Dấu hỏi - Hoạt động kinh doanh đang phát triển
Khởi nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh mới
Dấu hỏi chủ yếu bao gồm các hoạt động kinh doanh mới gia nhập thị trường. Đây là vị trí có mức độ bất định rất cao, cần đưa ra quyết định dứt khoát vì chưa thể biết rõ hoạt động kinh doanh sẽ trở thành ngôi sao (star) hay chó (dog), tùy thuộc vào cách ứng phó với tình hình.
Vì cả khả năng tăng trưởng lẫn thất bại đều hiện hữu, nếu đã quyết định đầu tư thì nên đầu tư mạnh tay, còn nếu quyết định từ bỏ thì nên nhanh chóng cắt lỗ.
2. Ngôi sao - Hoạt động kinh doanh tăng trưởng
Trên đà tăng trưởng
Ngôi sao là nhóm gồm những hoạt động kinh doanh có thể xem là đã thành công. Vì có cả khả năng sinh lời và tiềm năng tăng trưởng, chúng cần được đầu tư và nỗ lực để tiếp tục phát triển.
Tuy nhiên, do phải liên tục đầu tư để tăng trưởng nên chi phí phát sinh cũng lớn tương ứng. Hoạt động kinh doanh thuộc nhóm ngôi sao không duy trì vị trí này mãi mãi mà theo thời gian sẽ dần chuyển từ ngôi sao sang bò sữa.
3. Bò sữa - Nguồn tạo lợi nhuận
Bò sữa kiếm tiền mà không cần làm gì
Bò sữa là hoạt động kinh doanh có tốc độ tăng trưởng thị trường thấp nhưng chiếm thị phần lớn, ở vị thế tiếp tục tạo ra lợi nhuận nhờ những nỗ lực đã đầu tư trước đó.
Đây không phải là giai đoạn cần rót thêm vốn mới, mà chỉ cần bỏ nguồn lực ở mức duy trì và bảo dưỡng những gì đã đầu tư trước đó. Hoạt động kinh doanh này có thể tạo ra nhiều đầu ra với ít đầu vào, và cách hiệu quả là dùng lợi nhuận thu được từ đây để đầu tư vào hoạt động kinh doanh mới thuộc nhóm dấu hỏi hoặc hoạt động thuộc nhóm ngôi sao đang ở thời kỳ đỉnh cao.
4. Chó (Dog) - Ngành suy thoái
Doanh nghiệp đứng trước nguy cơ mắc cạn
Chó(Dog) là nhóm gồm những hoạt động kinh doanh thiếu cả tiềm năng tăng trưởng thị trường lẫn khả năng sinh lời. Nếu cứ tiếc số tiền đã đầu tư trước đó, doanh nghiệp có thể mất một khoản lớn hơn nữa, vì vậy có thể xem việc sớm chấm dứt hoạt động và tìm kiếm cơ hội mới là lựa chọn khôn ngoan.
Về chiến lược, có thể duy trì hoạt động mà không đầu tư thêm để thu được lợi nhuận tối thiểu, hoặc đóng cửa hoàn toàn và rút lui.
Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu về công cụ phân tích giúp xây dựng chiến lược dựa trên vị thế hiện tại của doanh nghiệp, đó là ma trận BCG.
Ma trận BCG có ưu điểm là đơn giản hóa hoạt động kinh doanh để dễ nhìn nhận và thấy rõ hướng đi trong tương lai. Tuy nhiên, công cụ này cũng có nhược điểm là nguy cơ mắc sai lầm do đơn giản hóa quá mức khá lớn, bởi chỉ đánh giá hoạt động kinh doanh dựa trên hai yếu tố là tốc độ tăng trưởng thị trường và thị phần tương đối.
Vì vậy, có thể nói rằng cách xây dựng chiến lược phù hợp là cân nhắc những đặc điểm này, sử dụng ma trận làm tài liệu tham khảo để xác định hướng đi của doanh nghiệp và kết hợp với các công cụ khác.
