Lần này, chúng tôi muốn biên soạn tài liệu về vận động của mắt khi đọc sách và phương pháp đọc nhanh. Ở đây, vận động của mắt khi đọc sách là sự di chuyển của mắt theo các dòng chữ trong sách, với chuyển động nhảy và sự định thị liên tục lặp lại.
Những thuật ngữ như chuyển động nhảy và định thị có thể còn xa lạ, vì vậy sau đây chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu từng khái niệm kèm hình ảnh.
Chuyển động nhảy
Chuyển động nhảy cơ bản và nhanh (không thể nhận biết)
Chuyển động nhảy là vận động cơ bản trong đó nhãn cầu (mắt) di chuyển nhanh theo các chữ trong sách. Một chuyển động nhảy mất khoảng 0.0229 giây và diễn ra nhanh đến mức con người không thể nhận biết, vì vậy chúng ta không nhận biết được chữ trong khi mắt thực hiện chuyển động nhảy.
Định thị
Tạm dừng giữa các chuyển động nhảy để nhận biết chữ
Định thị là vận động trong đó chuyển động nhảy đang diễn ra với tốc độ rất nhanh dừng lại. Thời gian định thị (dừng lại) thường là 0.25 giây, và phần lớn thời gian con người có thể đọc được chữ trong sách chính là thời gian định thị.
Chuyển động hồi quy
Chuyển động quay trở lại theo đường vừa đi qua
Chuyển động hồi quy là vận động của mắt quay trở lại phần đã đọc khi nhìn chữ nhưng không hiểu hoặc nhận biết sai. Chuyển động hồi quy thường xuất hiện ở học sinh các lớp đầu tiểu học, những em có khả năng đọc còn tương đối hạn chế, và giảm dần khi kinh nghiệm đọc sách tăng lên.
Chuyển động chuyển dòng
Đọc hết một dòng thì chuyển sang dòng tiếp theo!
Loại vận động cuối cùng của mắt là chuyển động chuyển dòng. Đây là vận động của mắt chuyển sang dòng tiếp theo sau khi đọc hết dòng hiện tại. Nói cách khác, mắt di chuyển từ điểm định thị cuối cùng của dòng đang đọc đến vị trí chữ đầu tiên của dòng tiếp theo.
Nếu khoảng cách giữa các dòng quá rộng hoặc quá hẹp, tỷ lệ chuyển dòng thất bại sẽ tăng lên, vì vậy nên chọn sách được xuất bản với khoảng cách dòng vừa phải, dễ nhìn. Chuyển động chuyển dòng mất khoảng 0.04–0.06 giây.
Nhìn chung, vận động của mắt phát triển nhanh cho đến khoảng lớp 4 tiểu học, sau đó tốc độ phát triển có xu hướng chậm dần.
Đọc nhanh
Tiêu chí của đọc nhanh là gì??
Nói đơn giản, đọc nhanh là đọc sách với tốc độ cao. Đây là phương pháp đọc hiểu được lượng nội dung tối đa trong một khoảng thời gian nhất định; một người được xem là đọc nhanh khi đọc với tốc độ ít nhất gấp 5 lần mức đọc thông thường, đồng thời nhận biết được từ 3,000–4,000 ký tự trở lên trong 1 phút mà không bỏ sót.
Tất nhiên, đọc được nhiều chữ trong thời gian ngắn không có nghĩa là nhớ được tất cả. Đọc nhanh có 3 yếu tố chính là khả năng điều phối vận động của mắt, khả năng chú ý và khả năng tập trung; nội dung chi tiết như sau.
Khả năng điều phối vận động của mắt
Trường nhìn nhận biết và trường nhìn tri giác
Khi mắt nhận biết một đối tượng, phạm vi khoảng 6 cm có thể được nhận biết rõ ràng được gọi là trường nhìn nhận biết, còn phạm vi khoảng 120 độ bao quanh trường nhìn nhận biết, nơi chỉ có thể nhận biết một cách khái quát, được gọi là trường nhìn tri giác.
Con người chỉ có thể tri giác những chữ nằm trong trường nhìn nhận biết, vì vậy có thể nói việc luyện tập mở rộng phạm vi trường nhìn nhận biết là điều quan trọng nhất trong đọc nhanh.
Khả năng chú ý
Ý chí đọc sách thật tốt!
Khả năng chú ý là năng lực mà con người có thể điều chỉnh theo ý chí của mình; khi đọc sách chăm chú hơn, chúng ta có thể nhận biết chính xác các chữ nằm trong trường nhìn nhận biết.
Tuy nhiên, khả năng chú ý càng kém thì số lần xuất hiện chuyển động hồi quy càng tăng. Đây là trường hợp tuy đang nhìn sách nhưng tâm trí lại ở nơi khác, chỉ có đôi mắt hướng về cuốn sách một cách lơ đãng. Đó là tình trạng thường được gọi là “thẫn thờ”.
Như vậy, khả năng chú ý có thể được điều chỉnh theo quyết tâm của bản thân, nên cần có sự luyện tập riêng để duy trì sự chú ý trong thời gian dài.
Khả năng tập trung
Sự tập trung khiến bạn không để tâm đến bất cứ điều gì ngoài cuốn sách!
Khoảng thời gian con người có thể tập trung hiệu quả nhất thường là khoảng 3 phút. Trong khoảng thời gian này, việc dồn toàn bộ tâm trí có thể giúp nâng cao khả năng hiểu và ghi nhớ.
Nếu thông qua luyện tập mở rộng trường nhìn nhận biết, bạn có thể nhận biết nhiều chữ trong mỗi 1 lần định thị thì khả năng đọc nhanh sẽ được cải thiện.
Trên đây, chúng ta đã tìm hiểu về vận động của mắt, tức sự di chuyển của mắt khi đọc sách, và phương pháp đọc nhanh tận dụng vận động này. Để nâng cao khả năng đọc nhanh, cần luyện tập đều đặn bằng nhiều phương pháp như rèn luyện khả năng chú ý và tập trung, mở rộng trường nhìn nhận biết, phát triển năng lực tri giác thị giác, luyện đọc hiểu và luyện tập với sự hỗ trợ của máy móc.
Hy vọng bạn sẽ hiểu những khái niệm cơ bản về đọc sách và đọc nhanh, đồng thời tìm được thói quen đọc phù hợp với bản thân.
