Khi kinh doanh, một trong những vấn đề được cân nhắc đầu tiên hẳn là “làm thế nào để tạo ra doanh thu từ dịch vụ”. Vì vậy, để duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh, ngay từ đầu cần xác định rõ mô hình doanh thu, tức là cách biến dịch vụ thành nguồn thu.
Trong tài liệu này, chúng tôi xin giới thiệu ngắn gọn các loại mô hình doanh thu cơ bản được áp dụng trong môi trường trực tuyến. Đối với hoạt động ngoại tuyến, phần lớn các loại hình như thu tiền vé vào cửa hay doanh thu bán hàng đều đơn giản và trực tiếp, nên lần này chúng tôi sẽ không giải thích riêng.
Mô hình doanh thu từ quảng cáo
Doanh thu quảng cáo tăng theo lượt xem
Tạo ra doanh thu thông qua quảng cáo, mô hình doanh thu từ quảng cáo là mô hình đang thu hút đông đảo người tham gia khi ngày càng có nhiều nhà sáng tạo nội dung cá nhân gồm 1 người kiếm được thu nhập khổng lồ từ các hoạt động phát sóng cá nhân trên YouTube và những nền tảng khác, đồng thời thu nhập của họ được công chúng biết đến.
Đặc biệt, càng có nhiều người đăng ký theo dõi và lượt xem nội dung càng cao thì càng có nhiều quảng cáo được hiển thị; người sáng tạo nhận được thù lao thông qua việc chia sẻ doanh thu với đơn vị vận hành nền tảng.
Các ví dụ tiêu biểu về quảng cáo trực tuyến trên YouTube gồm quảng cáo toàn màn hình trước khi video bắt đầu và quảng cáo biểu ngữ xuất hiện giữa video. Đối với website, có quảng cáo biểu ngữ hiển thị tại một phần nhất định của trang, hoặc quảng cáo tìm kiếm xuất hiện trong kết quả tìm kiếm trên Naver, Google và các công cụ khác.
Mô hình doanh thu từ đóng góp tự nguyện
Bóng sao của AfreecaTV là một ví dụ tiêu biểu
Mô hình doanh thu từ đóng góp tự nguyện trước đây hoàn toàn chưa được chú ý, nhưng đã khởi sắc nhờ những nền tảng mới phát triển như YouTube, AfreecaTV và Twitch. Người sản xuất nội dung (nhà sáng tạo) thường xuyên cung cấp dịch vụ miễn phí, còn người dùng tự nguyện mang lại nguồn thu cho họ.
Từ góc độ người sản xuất nội dung, điểm quan trọng là có thể xây dựng được một cộng đồng người hâm mộ trung thành sử dụng và yêu thích kênh của mình đến mức nào.
Mô hình doanh thu từ thuê bao
Nội dung và dịch vụ chỉ có thể xem khi trả tiền
Mô hình doanh thu từ thuê bao thoạt nhìn có vẻ giống mô hình doanh thu từ quảng cáo đã đề cập ở trên, nhưng thực chất là một khái niệm khác biệt. Trong mô hình doanh thu từ quảng cáo, việc đăng ký theo dõi nhằm tăng lượt xem nhờ có nhiều khán giả (người dùng). Còn với mô hình doanh thu từ thuê bao, nội dung hoặc dịch vụ được cung cấp định kỳ cho người dùng (người đăng ký), nhưng họ phải thanh toán thì mới được sử dụng dịch vụ.
Trước đây, mô hình doanh thu này chủ yếu được các tạp chí cung cấp nội dung chuyên môn sử dụng và từng dần trở nên lỗi thời. Tuy nhiên, các dịch vụ OTT như Netflix đã đạt được thành công lớn với dịch vụ thuê bao, và kể từ đó, mô hình doanh thu này nhanh chóng nổi lên trong giới doanh nghiệp cung cấp nội dung.
Mô hình doanh thu từ phí giao dịch
Phí phát sinh mỗi khi có giao dịch là nguồn thu chính
Mô hình doanh thu từ phí giao dịch là mô hình trong đó doanh nghiệp cung cấp nền tảng với tư cách bên thứ 3 và thu một tỷ lệ nhất định trên giá trị giao dịch giữa những người bán và người mua khác làm phí.
Các nền tảng tiêu biểu nhất có thể kể đến Auction và Gmarket. Trong số những nền tảng mới nổi, Baedal Minjok cũng có thể được xếp vào mô hình doanh thu từ phí giao dịch.
Với mô hình này, nền tảng được vận hành càng lớn thì thường càng có thể tạo ra nhiều doanh thu. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô và xây dựng độ nhận diện trong công chúng như vậy rất khó, nên khả năng gặp khó khăn là khá cao. Đặc biệt, rất khó bắt kịp những đơn vị đi trước, vì vậy việc nhắm đến thị trường ngách có thể được xem là có triển vọng hơn phần nào so với cạnh tranh trực diện.
Mô hình doanh thu từ bán hàng
Lấy phần chênh lệch còn lại khi bán hàng làm thu nhập
Mô hình doanh thu từ bán hàng là mô hình doanh thu cơ bản và phổ biến nhất. Đây là loại hình mua vào hoặc sản xuất sản phẩm với giá thấp nhất có thể, rồi bán cho người tiêu dùng ở mức giá cao hơn một khoản nhất định để hưởng phần chênh lệch còn lại.
Tùy theo quy mô và môi trường kinh doanh, loại hình này rất đa dạng: người bán nhỏ mở gian hàng trên những nền tảng lớn đã giới thiệu ở trên; doanh nghiệp xây dựng cửa hàng trực tuyến riêng để bán trực tiếp; hay doanh nghiệp bán hàng thông qua việc mua trực tiếp với quy mô lớn như Coupang.
Mô hình doanh thu từ hợp tác liên kết
Tạo doanh thu thông qua B2B (giao dịch giữa các công ty)
Mô hình doanh thu từ hợp tác liên kết là mô hình trong đó bên vận hành nền tảng nhận khoản thanh toán thông qua giao dịch B2B với doanh nghiệp khác, đồng thời mang lại lợi ích cho doanh nghiệp đối tác bằng cách cho họ mở gian hàng trên nền tảng, đặt liên kết, quảng bá và các hình thức khác.
Nhiều blogger, YouTuber chuyên đánh giá cũng kiếm được doanh thu theo cách này. Về phía nền tảng, Kakao, doanh nghiệp đang nhanh chóng mở rộng lĩnh vực kinh doanh, có thể được xem là một ví dụ tiêu biểu.
Đặc biệt, nổi bật nhất là việc hợp tác với các công ty trò chơi, vốn đã tạo đà cho Kakao phát triển nhanh chóng. Tuy mảng kinh doanh trò chơi hiện đã suy yếu, nhưng Kakao vẫn đang tích cực tìm đường thâm nhập nhiều lĩnh vực khác như làm đẹp, lái xe và taxi.
Như vậy, đối với kinh doanh trực tuyến, chúng ta đã tìm hiểu các loại hình tiêu biểu của mô hình doanh thu. Tất nhiên, doanh nghiệp không chỉ nhắm đến một mô hình doanh thu duy nhất. Vì xây dựng nhiều mô hình doanh thu cùng lúc có thể mang lại nguồn thu lớn tương ứng, nên doanh nghiệp càng lớn càng cố gắng sở hữu nhiều mô hình doanh thu.
Tuy nhiên, đối với người mới bắt đầu kinh doanh (người khởi nghiệp), xây dựng vững chắc dù chỉ một mô hình doanh thu cũng có thể là con đường dẫn đến kinh doanh thành công. Hy vọng bạn sẽ tham khảo tài liệu này để tìm ra cách tạo được nhiều doanh thu.
