Lần này, chúng tôi xin giới thiệu các phương pháp lấy mẫu xác suất, tức là chọn mẫu từ tổng thể theo xác suất khi cần lấy mẫu trong thống kê.
Lấy mẫu xác suất thường được dùng trong thăm dò dư luận hoặc nghiên cứu khoa học xã hội, là việc chọn ngẫu nhiên các đơn vị sao cho có thể biết được xác suất mỗi thành viên của tổng thể được chọn vào mẫu và xác suất đó lớn hơn 0. Xác suất được chọn của các thành viên không nhất thiết phải bằng nhau.
Khi sử dụng phương pháp lấy mẫu xác suất, mẫu được chọn có nhiều khả năng tương đồng cao với tổng thể hơn so với phương pháp lấy mẫu phi xác suất, trong đó nhà nghiên cứu tùy ý lựa chọn mẫu.
Nói cách khác, lấy mẫu xác suất được sử dụng để chọn ra mẫu đại diện tốt nhất cho tổng thể.
Phương pháp chọn mẫu phù hợp từ rất nhiều người
Các phương pháp lấy mẫu xác suất tiêu biểu gồm lấy mẫu ngẫu nhiên đơn, lấy mẫu phân tầng, lấy mẫu cụm và lấy mẫu hệ thống. Trong tài liệu này, chúng tôi sử dụng hình ảnh và màu sắc để giúp bạn dễ dàng nắm bắt khái niệm của từng phương pháp bằng trực quan.
Đặc biệt, với lấy mẫu ngẫu nhiên đơn, lấy mẫu phân tầng và lấy mẫu cụm, bạn hãy chú ý kỹ hơn đến màu sắc khi quan sát.
Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn
Lấy mẫu xác suất - Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn
Trước hết, lấy mẫu ngẫu nhiên đơn là phương pháp cơ bản nhất trong các phương pháp lấy mẫu xác suất, theo đó mẫu được chọn ngẫu nhiên sao cho mọi thành viên trong tổng thể đều có xác suất được chọn vào mẫu như nhau.
Lấy mẫu phân tầng
Lấy mẫu xác suất - Lấy mẫu phân tầng
Lấy mẫu phân tầng là phương pháp chọn mẫu bằng cách áp dụng lấy mẫu ngẫu nhiên đơn để lấy số lượng cần thiết từ mỗi nhóm khi tổng thể gồm các nhóm con khác nhau. (Đồng nhất trong nhóm / Khác biệt giữa các nhóm)
Ví dụ có thể kể đến việc chọn mẫu từ các nhóm tôn giáo khác nhau (Tin Lành, Phật giáo, Công giáo, v.v.) hoặc lấy số lượng mẫu mong muốn từ các hội nhóm, câu lạc bộ có sở thích khác nhau.
Lấy mẫu cụm
Lấy mẫu xác suất - Lấy mẫu cụm
Lấy mẫu cụm là phương pháp chia tổng thể thành các nhóm đồng nhất với nhau rồi chọn chính các nhóm đó làm mẫu. Ở đây, các nhóm có tính chất giống nhau, nhưng các thành viên trong mỗi nhóm lại có những đặc điểm khác biệt nhau. (Khác biệt trong nhóm / Đồng nhất giữa các nhóm)
Ví dụ có thể kể đến việc chọn toàn bộ một lớp thuộc năm thứ 3 của Trường trung học phổ thông A làm mẫu để nghiên cứu về học sinh năm thứ 3 trung học phổ thông đang chuẩn bị thi, hoặc chọn cả một gia đình làm mẫu để nghiên cứu mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.
Lấy mẫu hệ thống
Lấy mẫu xác suất - Lấy mẫu hệ thống (lấy mẫu theo khoảng cách)
Lấy mẫu hệ thống(Lấy mẫu theo khoảng cách) là phương pháp chọn ngẫu nhiên phần tử ở vị trí 'K' đầu tiên trong danh sách tổng thể, rồi dựa vào đó chọn các phần tử tiếp theo vào mẫu theo một trình tự và quy tắc nhất định.
Ví dụ về phương pháp này đã được trình bày rõ ràng trong hình phía trên, bạn hãy xem để dễ hình dung.
Trên đây, chúng ta đã tìm hiểu khái niệm lấy mẫu xác suất thường gặp trong thống kê và nghiên cứu khoa học xã hội. Vì đây là những thuật ngữ và khái niệm có thể khó hiểu với người mới tiếp cận, chúng tôi đã cố gắng giúp bạn hiểu thông qua hình ảnh nhiều nhất có thể.
Chúng tôi xin kết thúc bài viết tại đây, với hy vọng tài liệu này đã giúp bạn dễ dàng hiểu các phương pháp lấy mẫu xác suất.
