Khi bước vào kho hàng logistics, thứ đầu tiên đập vào mắt bạn không phải là vô số thùng hàng xếp chồng lên nhau. Đó chính là những tấm đế hình chữ nhật, thậm chí trông có phần thô kệch, đang vững vàng đỡ những thùng hàng ấy: pallet (Pallet). Tuy nhiên, ít người biết rằng tấm đế tưởng chừng đơn giản này lại là một trong những “người khổng lồ thầm lặng” to lớn và quan trọng nhất nâng đỡ hệ thống logistics hiện đại.
Từ nhu yếu phẩm chúng ta sử dụng hằng ngày đến những linh kiện máy móc khổng lồ, gần như mọi món hàng đều được đặt lên pallet ít nhất một lần trong vòng đời của mình. Vượt xa vai trò của một chiếc đế kê đơn thuần, pallet là công cụ cốt lõi giúp tối đa hóa hiệu quả logistics và kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong tài liệu này, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu về pallet, nền tảng đồng thời là thành phần cốt lõi của logistics, từ định nghĩa, các loại cho đến hướng phát triển trong tương lai.
Pallet trở thành “ngôn ngữ tiêu chuẩn” của logistics
Pallet là một loại đế phẳng được dùng để tập hợp hàng hóa thành đơn vị hàng hóa (Unit Load) phục vụ việc bốc dỡ, vận chuyển và lưu kho. Pallet có các khe để càng xe nâng hoặc xe nâng tay có thể luồn vào, được thiết kế nhằm di chuyển lượng hàng lớn một cách nhanh chóng và an toàn.
Trước đây, con người phải tự tay di chuyển từng món hàng. Nhưng sự xuất hiện của pallet đã cho phép xe nâng nâng và di chuyển hàng chục, hàng trăm thùng hàng cùng lúc, mang đến một cuộc cách mạng trong hoạt động logistics.
Tầm quan trọng của việc tiêu chuẩn hóa pallet
Đặc điểm nổi bật nhất của pallet là “tiêu chuẩn hóa”. Nếu không có quy cách tiêu chuẩn được áp dụng trên toàn thế giới, pallet dùng ở quốc gia A có thể không vừa với xe nâng hoặc kệ kho (Rack) ở quốc gia B, dẫn đến sự bất tiện khi phải chuyển hàng sang pallet khác.
Để ngăn ngừa điều này, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã quy định 6 quy cách pallet tiêu chuẩn. Trong số đó, Hàn Quốc đã lựa chọn và sử dụng loại T11 (1,100mm x 1,100mm), vốn phổ biến tại khu vực châu Á, làm tiêu chuẩn.
- Loại T11 (1,100mm x 1,100mm): Tiêu chuẩn tại khu vực châu Á, bao gồm Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước khác. Có hiệu quả xếp hàng vào container cao.
- Pallet Euro (1,200mm x 800mm): Tiêu chuẩn tại khu vực châu Âu. Có khắc logo “EUR” và được tối ưu hóa cho vận tải đường sắt.
Ngoài ra còn có các quy cách như 1,219mm x 1,016mm được sử dụng chủ yếu ở Bắc Mỹ. Doanh nghiệp logistics cần nắm rõ quy cách pallet tiêu chuẩn của quốc gia xuất nhập khẩu để lựa chọn pallet phù hợp.
Từ gỗ đến giấy, lựa chọn vật liệu phù hợp với mục đích sử dụng
Theo vật liệu, pallet được chia thành các loại như gỗ, nhựa, kim loại và giấy; mỗi loại có mục đích sử dụng khác nhau tùy vào ưu điểm và nhược điểm riêng.
- Pallet gỗ (Wooden Pallet)
Đây là loại pallet thường gặp nhất. Ưu điểm của loại này là giá rẻ, dễ chế tạo và sửa chữa. Độ ma sát tốt giúp hàng hóa không bị trượt; khi thải bỏ, pallet có thể được tái chế hoặc dùng làm củi đốt nên thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, pallet gỗ dễ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, có thể mục hoặc phát sinh nấm mốc, đồng thời có nguy cơ là nơi cư trú của côn trùng, nên khi xuất khẩu bắt buộc phải được xử lý nhiệt hoặc khử trùng bằng phương pháp hun trùng (ISPM 15).
- Pallet nhựa (Plastic Pallet)
Loại này ra đời nhằm khắc phục những nhược điểm của pallet gỗ. Pallet nhựa có độ bền cao, chịu ẩm tốt và bảo đảm vệ sinh vì không phải lo ngại côn trùng. Do dễ vệ sinh, loại này chủ yếu được sử dụng trong logistics thực phẩm hoặc dược phẩm. Quy cách đồng nhất và bề mặt nhẵn giúp pallet nhựa phù hợp với hệ thống kho tự động. Tuy nhiên, nhược điểm là chi phí mua ban đầu cao hơn pallet gỗ và khó sửa chữa khi bị hư hỏng.
- Pallet kim loại (Metal Pallet)
Được chế tạo từ sắt hoặc nhôm, loại này có độ bền và khả năng chịu tải cao nhất. Pallet kim loại chủ yếu được sử dụng để vận chuyển hàng nặng hoặc trong các môi trường khắc nghiệt như nhiệt độ cao hay thấp. Tuy có tuổi thọ dài và không có nguy cơ cháy, loại này có giá rất cao và trọng lượng lớn, khiến chi phí vận chuyển tăng.
- Pallet giấy (Paper Pallet)
Được chế tạo từ bìa carton sóng hoặc giấy gia cường, loại này rất nhẹ. Pallet giấy chủ yếu được sử dụng trong các hoạt động logistics nhạy cảm với trọng lượng như vận tải hàng không; sau khi xuất khẩu, có thể dễ dàng thải bỏ tại nơi đến nên không phát sinh chi phí thu hồi. Tuy nhiên, do rất dễ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm và có độ bền thấp, loại này chủ yếu được sử dụng một lần.
Sự chuyển mình của pallet trong thời đại logistics thông minh
Trước đây, pallet chỉ là một chiếc đế kê hàng đơn thuần, nhưng trong thời đại Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, pallet đang tiến hóa thành “thiết bị thông minh” có khả năng thu thập thông tin và truyền dữ liệu.
- Tích hợp công nghệ RFID và IoT
Bằng cách gắn thẻ RFID hoặc cảm biến IoT lên pallet, có thể theo dõi và quản lý vị trí, tình trạng hàng hóa (nhiệt độ, độ ẩm, va đập), lộ trình di chuyển và các thông tin khác theo thời gian thực. Qua đó, có thể nâng cao tính minh bạch của quy trình logistics, ngăn ngừa thất lạc hoặc hư hỏng hàng hóa, đồng thời tìm ra tuyến vận chuyển tối ưu.
- Thúc đẩy hệ thống dùng chung pallet (Pooling System)
Pallet là tài sản được sử dụng nhiều lần, thay vì chỉ dùng một lần. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp tự mua và quản lý pallet tạo ra gánh nặng về chi phí và hiệu quả. Để giải quyết vấn đề này, “hệ thống dùng chung pallet”, cung cấp dịch vụ cho thuê và thu hồi pallet, đang được đẩy mạnh. Doanh nghiệp có thể giảm chi phí quản lý bằng cách thuê số lượng pallet cần thiết rồi hoàn trả; xét trên phạm vi cả nước, hệ thống này giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực pallet.
- Kết hợp với công nghệ tự động hóa và robot
Với sự xuất hiện của xe nâng tự hành (AGV) và robot vận chuyển không người lái (AMR), pallet cần được kết nối đồng bộ với các thiết bị tự động hóa này. Nhu cầu về pallet nhựa có quy cách và độ bền phù hợp với kho tự động đang gia tăng; bản thân pallet thậm chí có thể đảm nhiệm vai trò chỉ dẫn đường di chuyển cho robot hoặc truyền thông tin hàng hóa.
Pallet, nền tảng của logistics, luôn giữ vai trò quan trọng
Dù không hào nhoáng, pallet vẫn là nền tảng cơ bản và quan trọng nhất nâng đỡ hệ thống logistics hiện đại. Pallet được tiêu chuẩn hóa là ngôn ngữ kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu thành một thể thống nhất, còn pallet làm từ nhiều vật liệu khác nhau bảo đảm vận chuyển an toàn theo đặc tính riêng của từng loại hàng hóa.
Hơn nữa, trong thời đại logistics thông minh, pallet đang vượt xa vai trò của một chiếc đế kê đơn thuần để trở thành công cụ cốt lõi giúp thông tin lưu thông và tối đa hóa hiệu quả logistics. Hiểu biết về pallet là bước đầu tiên để nắm bắt dòng vận hành tổng thể của logistics, đồng thời là yếu tố thiết yếu để xây dựng một hệ thống logistics hiệu quả. Đó là lý do chúng ta cần dành nhiều sự quan tâm và kỳ vọng hơn nữa cho những chuyển biến và đóng góp trong tương lai của pallet, người khổng lồ thầm lặng của ngành logistics.
