Lần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về bố cục, một trong những khái niệm và yếu tố quan trọng cần biết để tạo nên thiết kế đẹp mắt. Chúng ta sẽ xem xét những điều cần chú ý và cách xử lý khi xây dựng bố cục.
Bố cục là việc sắp xếp các yếu tố như hình khối hay chữ trong thiết kế. Một thiết kế truyền tải hiệu quả thông điệp mong muốn và thu hút về mặt thị giác có thể được xem là thiết kế đẹp mắt với bố cục thành công.
Trước hết, chúng ta sẽ tìm hiểu các nguyên lý cấu thành bố cục gồm thống nhất, biến đổi, cân bằng, nhịp điệu và nhấn mạnh, sau đó giới thiệu quá trình áp dụng bố cục trong quy trình tổng thể.
Các khái niệm cấu thành bố cục
Cần cân nhắc những gì khi xây dựng bố cục?
1) Tính thống nhất
Tính thống nhất có nghĩa là các yếu tố khác nhau trên màn hình phải nhất quán và khi nhìn tổng thể phải tạo thành một thể thống nhất. Các yếu tố cần có trật tự và cân bằng hài hòa; để đạt được điều này, các đối tượng, hình khối, chữ viết cần có sự lặp lại, đồng thời màu sắc và những yếu tố khác phải phối hợp hài hòa.
Tuy nhiên, nếu quá nhấn mạnh tính thống nhất, thiết kế có thể trở nên đơn điệu và kém thú vị về thị giác, vì vậy cần tạo những biến đổi phù hợp trên nền tảng thống nhất.
2) Sự biến đổi
Nếu mục đích chính của tính thống nhất là truyền tải thông điệp chính xác dựa trên một trật tự ổn định, thì sự biến đổi đóng vai trò làm bố cục thêm thú vị. Điều quan trọng nhất là tạo thêm sức hấp dẫn thị giác một cách tiết chế, đồng thời kết hợp hài hòa với tính thống nhất.
Cần chú ý vì sự biến đổi quá mạnh có thể khiến bố cục trở nên hỗn loạn và gây cảm giác rối mắt.
3) Sự cân bằng
Sự cân bằng có thể chia thành đối xứng và bất đối xứng. Bố cục đối xứng là cách sắp xếp cân bằng với hai bên trái và phải có cùng kiểu mẫu khi chia màn hình thành hai phần. Cách này dễ sắp xếp và tạo cảm giác thống nhất có trật tự, nhưng lại mang tính bảo thủ và đơn điệu nên khó khơi gợi hứng thú cho người xem.
So với bố cục đối xứng, bố cục bất đối xứng có cách sắp xếp khác nhau ở hai bên trái và phải; khái niệm này đòi hỏi sự cân bằng thị giác ngay cả khi các đối tượng được bố trí ở hai bên khác nhau.
Nói cách khác, hai bên phải có sức nặng thị giác ngang nhau: nếu một bên có rất nhiều văn bản, có thể tạo sự cân bằng bằng cách đặt một hình ảnh lớn hoặc hình ảnh có màu sắc nổi bật ở bên còn lại. Thành công của thiết kế bất đối xứng phụ thuộc vào cảm quan của nhà thiết kế, vì vậy cần kỹ thuật và kinh nghiệm ở trình độ cao.
4) Nhịp điệu
Nhịp điệu có vai trò thổi sức sống vào một thiết kế có tính thống nhất. Khái niệm này bao gồm việc điều chỉnh mức độ mạnh nhẹ của các yếu tố trên màn hình, thay đổi kích thước dần dần và tạo chuyển động lặp lại liên tục giữa các yếu tố. Vì đây là yếu tố đóng vai trò như một thứ gia vị, hoàn toàn không vận dụng nó có thể khiến thiết kế mang cảm giác trì trệ và thiếu tự nhiên.
5) Sự nhấn mạnh
Nhấn mạnh là khái niệm được sử dụng khi làm nổi bật một yếu tố cụ thể để phân biệt rõ với các yếu tố khác, qua đó làm rõ thông điệp trong không gian cho trước. Như đã đề cập khi giải thích những khái niệm trước, điều quan trọng vẫn là cân nhắc mức độ hài hòa trong cách sắp xếp các đối tượng.
Có thể tạo điểm nhấn chủ yếu bằng sự khác biệt về kích thước, màu sắc và hình dạng, qua đó tạo hiệu quả thị giác và truyền tải thông điệp rõ ràng. Tuy nhiên, cần chú ý vì quá nhiều yếu tố được nhấn mạnh sẽ làm phân tán sức hút và có thể gây tác dụng ngược.
Cách vận dụng bố cục và những lời khuyên
1) Xác định mục đích và đối tượng của bố cục
Ai sẽ xem và cần truyền tải điều gì?
Để có bố cục thành công, cần bắt đầu bằng việc xác định rõ mục đích và đối tượng. Bởi những điểm cần nhấn mạnh sẽ thay đổi tùy theo nội dung được xử lý và thiết kế.
Khi tạo nội dung giáo dục, cần thể hiện rõ thứ bậc và cấu trúc thông tin; khi tạo nội dung quảng bá, cần nhấn mạnh thông điệp và hình ảnh muốn truyền tải.
Đồng thời, cần nắm rõ độ tuổi, giới tính và sở thích của những người sẽ xem thiết kế để có thể lựa chọn màu sắc và phông chữ phù hợp.
2) Vận dụng hợp lý không gian và tỷ lệ
Nên sắp xếp thế nào trong không gian giới hạn?
Không gian dành cho bố cục không phải là vô hạn. Dù trên trang in hay màn hình, các đối tượng đều phải được sắp xếp trong một phạm vi nhất định, vì vậy cần suy nghĩ kỹ về cách sử dụng không gian ấy sao cho hiệu quả và hài hòa.
Những khái niệm có thể vận dụng để làm được điều này gồm tạo khoảng trắng thích hợp, xây dựng bố cục theo lưới và căn chỉnh có tính đến luồng nhìn.
Khoảng trắng tạo cho người xem những khoảng nghỉ thị giác, qua đó tăng tính dễ đọc và tính thống nhất. Lưới là cách chia không gian theo chiều ngang và chiều dọc để sắp xếp các đối tượng hài hòa, giúp chúng có cấu trúc và cân bằng. Cuối cùng, căn chỉnh có vai trò điều chỉnh vị trí các đối tượng về phía nào để giúp người xem tập trung vào thông tin.
Tỷ lệ cũng là một yếu tố cần cân nhắc khi sắp xếp các đối tượng; chỉ cần áp dụng tỷ lệ vàng đúng chỗ cũng có thể tạo ra cách bố trí hiệu quả. Tỷ lệ vàng là 1:1.618, và nếu lấy ví dụ bằng các số nguyên khác thì có thể nói nó xấp xỉ tỷ lệ 5:8.
3. Lựa chọn màu sắc và phông chữ cẩn thận
Muốn thể hiện bầu không khí như thế nào?
Việc sử dụng màu sắc và phông chữ trong thiết kế là yếu tố rất quan trọng quyết định bầu không khí và ấn tượng. Với màu sắc, trước hết cần nắm được lý thuyết màu sắc ở mức độ nhất định, sau đó hiểu mỗi màu gợi lên hình ảnh gì để sử dụng có chủ đích.
Ví dụ, những màu thuộc tông ấm tạo cảm giác thân thiện và tràn đầy sức sống, còn những màu thuộc tông lạnh truyền tải hình ảnh điềm tĩnh và đáng tin cậy. Phông chữ cũng tương tự: kiểu chữ Gothic tạo cảm giác hiện đại, súc tích, còn kiểu chữ Myeongjo tạo cảm giác thanh lịch và giàu cảm xúc.
Bên dưới có các tài liệu riêng về màu sắc và nghệ thuật chữ; đọc chúng cùng với tài liệu về bố cục này sẽ rất hữu ích.
Cách phối màu
Ảnh thu nhỏ về nghệ thuật chữ
4. Sử dụng hình ảnh và đồ họa hiệu quả
Muốn nhấn mạnh và truyền tải điều gì?
Hình ảnh và đồ họa cũng là những yếu tố được vận dụng hiệu quả khi bổ sung hoặc nhấn mạnh thông tin trong thiết kế. Nếu sử dụng hình ảnh chất lượng tốt và phù hợp với chủ đề, chúng có thể hỗ trợ các đối tượng hoặc thông điệp khác, giúp người xem dễ hiểu thông qua sự liên tưởng.
Vì vậy, cần dành nhiều công sức cho việc lựa chọn ảnh hoặc phông nền phù hợp, cũng như tạo hoặc lựa chọn những yếu tố như biểu tượng, hình khối và biểu đồ. Việc bổ sung những hình ảnh và đồ họa này có thể làm nổi bật hơn thông điệp và đối tượng muốn truyền tải, đồng thời thể hiện nhiều bầu không khí và cảm xúc khác nhau.
Tuy nhiên, do việc chuẩn bị hình ảnh và đồ họa tốn nhiều thời gian, người thiết kế dễ chọn cách tìm nhanh trên Internet và gặp vấn đề về bản quyền. Vì vậy, nên biết sẵn những trang cung cấp tài nguyên miễn phí bản quyền để lấy dùng khi cần.
5. Nắm vững và áp dụng các khái niệm cấu thành bố cục đã đề cập
Cần luyện tập lặp đi lặp lại để áp dụng vào thực tế.
Tài liệu này đã giới thiệu các khái niệm cấu thành bố cục gồm tính thống nhất, sự biến đổi, sự cân bằng, nhịp điệu và sự nhấn mạnh. Đừng chỉ dừng ở việc tiếp thu lý thuyết mà cần luyện tập để áp dụng vào thực tế và sử dụng thành thạo.
Thiết kế xuất phát từ kinh nghiệm và cảm quan, vì vậy nếu chưa trở thành kỹ năng thuần thục, ý tưởng sẽ khó nảy sinh và thời gian vật lộn với nỗi khổ sáng tạo sẽ kéo dài.
6. Lặp lại việc tiếp nhận phản hồi và chỉnh sửa
Hãy nâng cao mức độ hoàn thiện thông qua phản hồi.
Thiết kế là lĩnh vực mang tính chủ quan nên không dễ tạo ra ngay một sản phẩm có mức độ hoàn thiện cao. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực có thể được cải thiện thông qua việc liên tục tiếp nhận phản hồi và chỉnh sửa; cần có tâm thế sẵn sàng lắng nghe đánh giá, ý kiến của người khác mà không e ngại điều đó.
Khi lắng nghe phản hồi, cần chú trọng đến mục đích và đối tượng của thiết kế; khi chỉnh sửa, cần dựa vào những phản hồi ấy cùng các nguyên tắc thiết kế để lần lượt điều chỉnh từng phần của bố cục.
Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu các khái niệm, nguyên lý và cách áp dụng để xây dựng bố cục cho một thiết kế đẹp mắt. Xét riêng về từ ngữ, bố cục chỉ là cách “sắp xếp”, nhưng cần ghi nhớ rằng cách sắp xếp ấy tạo nên khác biệt rõ rệt về vẻ đẹp thị giác và khả năng truyền tải thông tin. Hy vọng việc kết hợp hài hòa các khái niệm về bố cục trong tài liệu này với những khái niệm về màu sắc, nghệ thuật chữ và các nội dung được liên kết sẽ giúp bạn tạo nên những thiết kế đẹp.
