Trong bài này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách viết thông cáo báo chí và tin báo chí phục vụ hoạt động truyền thông qua báo chí. Thông thường, các thể loại báo chí rất đa dạng, gồm tin thuần túy, truyền tải nguyên trạng các sự thật khách quan; bài giải thích và bài chuyên đề, bổ sung cho tin thuần túy bằng cách tìm hiểu và phân tích chuyên sâu; xã luận, nêu ý kiến về các hiện tượng xã hội hoặc vấn đề chính sách; và bài quan điểm , nơi các chuyên gia trình bày ý kiến của mình.
Tuy nhiên, phần lớn thông cáo báo chí phục vụ hoạt động truyền thông và các tin bài thường thấy đều thuộc dạng tin thuần túy nhằm truyền tải sự thật; dạng này còn bao gồm cả tin vắn, truyền tải thông tin ngắn gọn và nhanh chóng.
Những điều cơ bản khi viết tin bài
Điều cơ bản cần ghi nhớ khi viết tin bài là nội dung phải được viết ngắn gọn, đồng thời thông điệp muốn truyền tải phải rõ ràng. Ngoài ra, cũng không nên cố nhồi nhét quá nhiều nội dung vào một câu mà không ngắt câu.
Cần viết hoàn toàn từ góc nhìn của người đọc, phù hợp với trình độ tiếp nhận của đối tượng, đồng thời giả định rằng độc giả chưa biết gì để diễn đạt dễ hiểu và tận tình. Trong giới báo chí, người ta thường nói rằng phải viết sao cho ngay cả học sinh năm thứ 2 trung học cơ sở cũng dễ dàng hiểu được.
Dựa trên những lưu ý trên, tài liệu này sẽ tìm hiểu cách viết tin vắn và tin thuần túy, hai dạng thường được sử dụng khi viết tin báo chí.
1. Cấu trúc bài viết
Cấu trúc khi viết thông cáo báo chí và tin báo chí
Có thể phân chia cấu trúc bài viết thành các dạng như kim tự tháp ngược, đưa nội dung cốt lõi (đoạn dẫn) lên trước; kim tự tháp, trình bày có hệ thống những nội dung tương đối dài theo trình tự mở bài, thân bài, kết bài; và dạng kết hợp (hình kim cương), tạo cảm giác truyền tải sinh động tình hình tại hiện trường.
Dạng kim tự tháp ngược tính đến việc người hiện đại bận rộn thường không đọc hết bài, nên đặt đoạn dẫn tóm lược nội dung cốt lõi lên đầu, sau đó liệt kê các sự kiện quan trọng rồi cung cấp thêm thông tin liên quan và thông tin bổ sung.
Ngược lại, khi cần truyền tải nội dung dài và quan trọng, đôi khi người ta viết theo dạng kim tự tháp, với cấu trúc 3 phần gồm mở bài, thân bài và kết bài, giống như khi làm bài tập ở trường. Tức là trình bày phần dẫn nhập cơ bản về nội dung, liệt kê những sự kiện quan trọng của bài, rồi cuối cùng chuyển sang phần cao trào mà người viết coi là quan trọng.
Điều quan trọng nhất khi viết đoạn dẫn là nguyên tắc sáu câu hỏi (5W1H). Cần cố gắng đưa đầy đủ các yếu tố: khi nào, ở đâu, ai, như thế nào, việc gì và tại sao vào đoạn dẫn. Sau khi viết đoạn dẫn theo cách này, chỉ cần triển khai và diễn giải nội dung của đoạn dẫn trong phần thân bài.
2. Cách viết tin vắn
Cách viết tin vắn cho thông cáo báo chí và tin báo chí
Trong các dạng cấu trúc bài viết đã đề cập ở trên, tin vắn là một loại tin thuần túy truyền tải sự thật khách quan. Đây là cách viết một bài ngắn khoảng 1–3 câu dựa trên nguyên tắc sáu câu hỏi (5W1H), tương tự như khi viết đoạn dẫn cho tin thuần túy, nhằm giúp độc giả nắm được nội dung cốt lõi và thu hút sự quan tâm chỉ trong chốc lát.
※ Ví dụ về tin vắn
Ai - Jojo
Khi nào - Tháng 9
Ở đâu - Tại nhà
Việc gì - Cách viết thông cáo báo chí và tin báo chí
Như thế nào - Thông qua blog
Tại sao - Để giúp mọi người hiểu về hoạt động truyền thông và việc viết tin báo chí
★ Tin báo chí
Blogger Jojo đã viết một bài đăng về cách viết thông cáo báo chí và tin báo chí trên blog tại nhà vào tháng 9, nhằm giúp mọi người hiểu về hoạt động truyền thông và việc viết tin báo chí.
----
Xin lưu ý rằng thông thường, nếu sự việc diễn ra trong cùng năm thì bài báo không ghi thêm năm. Tuy nhiên, nếu đã sang năm khác thì phải ghi rõ năm tương ứng.
Theo nguyên tắc tương tự, đối với thông cáo báo chí hoặc tin báo chí được phát hành nhanh, nếu sự việc diễn ra trong cùng tháng thì đôi khi có thể bỏ tháng và chỉ ghi ngày.
3. Cách viết tin thuần túy
Cách viết tin thuần túy cho thông cáo báo chí và tin báo chí
Tin thuần túy cũng lấy nguyên tắc sáu câu hỏi làm nền tảng nên tương tự tin vắn, nhưng dài hơn và chứa nhiều nội dung hơn.
Giống như dạng kim tự tháp ngược đã giải thích ở phần cấu trúc, trước hết cần viết đoạn dẫn chứa nội dung cốt lõi, sau đó dựa vào nội dung trong đoạn dẫn để triển khai từ những điều quan trọng nhất. Tiếp theo là bối cảnh liên quan và nội dung phỏng vấn; cuối cùng, nên bổ sung các trường hợp liên quan hoặc phần giải thích thêm.
Trên đây, chúng ta đã tìm hiểu cách viết tin vắn và tin thuần túy, những dạng thông cáo báo chí và tin báo chí phục vụ hoạt động truyền thông qua báo chí.
Điều quan trọng nhất là viết đoạn dẫn dựa trên nguyên tắc sáu câu hỏi (5W1H). Nếu chưa quen đưa đầy đủ các yếu tố này vào bài viết, bạn nên ghi riêng từng nội dung theo 5W1H rồi kết nối chúng lại, như cách tác giả đã làm ở trên. Hy vọng nội dung tài liệu này đã giúp bạn có được hiểu biết cơ bản về thông cáo báo chí và tin báo chí.
