Lần này, chúng tôi muốn biên soạn tài liệu về lưới, một khái niệm được coi trọng trong thiết kế bên cạnh bố cục. Chúng ta sẽ tìm hiểu lưới là gì, được cấu thành như thế nào và có những dạng lưới nào.
Khái niệm về lưới
Lưới có đặc trưng là tính quy tắc và nhất quán
Lưới là một hệ thống đường đan thành ô được sử dụng để sắp xếp các đối tượng một cách hài hòa. Hệ thống lưới cung cấp khoảng cách và cách căn chỉnh đều đặn, giúp duy trì sự cân bằng và nhất quán về thị giác.
Lưới là phương tiện giúp làm nổi bật các thành phần của bố cục, được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như thiết kế đồ họa, thiết kế web và thiết kế sản phẩm.
Ưu điểm của lưới là giúp tổ chức, làm rõ và tập trung thông tin, đồng thời tăng tính sáng tạo và tính khách quan.
Ngoài ra, lưới còn có vai trò thống nhất các yếu tố thiết kế thành một tổng thể, qua đó giảm chi phí và thời gian trong quá trình làm việc.
Các thành phần của lưới
Các thành phần của lưới
Hình trên được tạo ra để giúp dễ dàng nhận biết các thành phần của lưới chỉ qua một cái nhìn. Chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu từng thành phần gồm cột, khoảng cách giữa các cột, lề, mô-đun, vùng và đường dẫn hướng ngang.
Cột
Cột là khoảng không gian theo chiều dọc được chia thành một hoặc nhiều phần để sắp xếp các đối tượng. Cần cân nhắc hiệu ứng thị giác và lượng thông tin để quyết định số phần cần chia.
Thông thường, kích thước và chiều dài của các cột đều bằng nhau. Nếu quá dài sẽ gây nhàm chán và mệt mỏi, còn nếu quá ngắn sẽ khiến nội dung trở nên khó hiểu.
Khoảng cách giữa các cột (khoảng trắng)
Khoảng cách giữa các cột là khoảng không gian nằm giữa các cột, cần được cân nhắc đồng thời trong quá trình xây dựng cột để tìm ra độ rộng tối ưu. Tùy từng trường hợp, nhưng thông thường khoảng cách này được đặt bằng 1~3 lần khoảng cách dòng.
Lề (khoảng trắng)
Xét trên toàn bộ không gian, lề là phần không gian trống ở phía ngoài bao quanh lưới. Lề có vai trò tạo sự cân bằng và khoảng nghỉ cho thị giác.
Tùy cách sử dụng, đôi khi lề còn có thể tạo ấn tượng mạnh hơn cả hình ảnh, vì vậy khi thiết kế cũng cần cân nhắc tỷ lệ của lề.
Mô-đun (đơn vị)
Mô-đun là một ô nhỏ được chia theo những khoảng cách đều nhau, đồng thời là đơn vị cơ bản để phân chia không gian. Khi nhiều mô-đun tập hợp lại, chúng tạo thành các cột và hàng, có vai trò tạo sự biến đổi cho không gian hoặc mang lại tính nhất quán thông qua sự lặp lại.
Vùng (khu vực)
Vùng là một khung được tạo thành từ tập hợp các mô-đun. Tùy cách sử dụng, có thể chia tách hoặc hợp nhất các vùng. Có thể tạo ra nhiều biến đổi tùy mục đích sử dụng, chẳng hạn đặt hình ảnh ở ô phía trên và văn bản ở ô phía dưới.
Đường dẫn hướng ngang
Đường dẫn hướng ngang là đường chuẩn thị giác tưởng tượng dùng để phân chia không gian theo chiều ngang. Thông thường, mỗi không gian sử dụng một đường, có vai trò quan trọng trong việc tạo tính nhất quán và cảm giác ổn định cho thiết kế.
Các loại lưới
Lưới khối
Sơ đồ khái niệm lưới khối
Lưới khối là dạng lưới đơn giản, trong đó một hình chữ nhật lớn chiếm phần lớn không gian. Dạng này còn được gọi là kiểu hộp; do hình thức đơn giản nên tỷ lệ phần lề bao quanh vô cùng quan trọng.
Phần lề đủ rộng có thể mang lại sự thoải mái cho thị giác, còn lề quá hẹp sẽ làm tăng cảm giác căng thẳng. Vì vậy, cần áp dụng những yếu tố như phép chia theo tỷ lệ vàng và tỷ lệ tương quan để tìm sự cân bằng cho khoảng trắng.
Lưới cột
Sơ đồ khái niệm lưới cột
Lưới cột có cấu trúc cho phép tạo nhiều biến thể tùy theo số phần được chia. Thông thường, lưới sử dụng từ 2~6 cột và có hiệu quả khi tổ chức những thông tin có tính chất khác nhau.
Vì vậy, việc quyết định số lượng cột rất quan trọng. Có thể chỉ chọn một kiểu lưới để tạo sự thống nhất, hoặc nếu nội dung có tính chất và đặc điểm khác nhau thì có thể phân biệt từng cột để sử dụng cho những mục đích khác nhau.
Lưới mô-đun
Sơ đồ khái niệm lưới mô-đun
Lưới mô-đun được hình thành khi bổ sung các đường ngang vào lưới cột để tạo ra các mô-đun, rồi tập hợp các mô-đun này thành các vùng; đây là dạng lưới hữu ích khi xử lý thông tin rất phức tạp.
Ưu điểm của dạng lưới này là tính khách quan, tính thực tiễn và khả năng chuẩn hóa lượng lớn thông tin; đồng thời, nó hữu ích trong thiết kế ý tưởng và dễ thích ứng với nhiều yếu tố biến đổi.
Lưới phân cấp
Sơ đồ khái niệm lưới phân cấp
Lưới phân cấp chủ yếu được sử dụng khi xử lý thông tin thị giác đặc thù có những đặc điểm khác nhau. Trường hợp sử dụng tiêu biểu là xây dựng website.
Ưu điểm của lưới phân cấp là có thể áp dụng ngay cả khi có nhiều phân mục con. Với website, do không bị giới hạn về không gian theo chiều dọc nên có thể trình bày nhiều thông tin, đồng thời thể hiện những nội dung trực quan sinh động, bao gồm cả video.
Do vượt ra ngoài dạng lưới thông thường được tổ chức theo quy củ, năng lực của nhà thiết kế đóng vai trò vô cùng quan trọng và có thể tạo nên sự khác biệt lớn ở sản phẩm cuối cùng.
Lưới hỗn hợp
Sơ đồ khái niệm lưới hỗn hợp
Lưới hỗn hợp là dạng lưới kết hợp sử dụng từ 2 loại lưới khác nhau trở lên. Ưu điểm của lưới hỗn hợp là cho phép tổ chức không gian một cách năng động.
Sử dụng lưới hỗn hợp giúp vượt ra khỏi tính khuôn mẫu của lưới mô-đun và tính khép kín của lưới cột để tạo nên những bố cục đa dạng, thú vị. Tuy nhiên, cần thận trọng vì sử dụng quá mức có thể gây rối mắt.
Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu về lưới, yếu tố mang lại tính nhất quán và sự cân bằng về thị giác cho thiết kế. Lưới là kỹ thuật được ứng dụng hữu ích trong nhiều lĩnh vực như thiết kế đồ họa, thiết kế web và thiết kế xuất bản.
Hy vọng tài liệu này giúp bạn hiểu sâu hơn về khái niệm lưới. Để kết thúc bài viết, chúng tôi xin giới thiệu tài liệu về bố cục, một nội dung hữu ích nên tìm hiểu cùng với lưới.
Khái niệm và các thành phần của bố cục (xem chi tiết)
