Lần này, chúng tôi xin giới thiệu SQ3R, một kỹ thuật gồm các bước giúp đọc sách hiệu quả. SQ3R là phương pháp đọc gồm năm bước: đọc lướt, đặt câu hỏi, đọc, ghi nhớ và xem lại. Mục đích chính của phương pháp này là giúp người đọc nắm bắt chính xác nội dung cốt lõi và ghi nhớ hiệu quả khi đọc sách.
Phương pháp này hiệu quả hơn khi đọc các văn bản chủ yếu mang tính thuyết minh nhằm truyền đạt thông tin, và không phù hợp với tác phẩm văn học có diễn biến cốt truyện hoặc các bài viết về thí nghiệm khoa học.
Sau đây, chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu từ bước đầu tiên.
1. Đọc lướt (Servey)
Trước tiên, đọc qua một lượt
Trước hết, đọc lướt là bước xem qua nội dung một cách khái quát để nhanh chóng nắm bắt nội dung tổng thể của cuốn sách. Đây là bước tìm hiểu ý định và mục đích của tác giả đối với cuốn sách trong thời gian rất ngắn, đồng thời thu thập thông tin cần thiết để xác định rõ mục tiêu đọc.
- Ví dụ - Tiêu đề, đề mục, tác giả, người dịch, nhà xuất bản, năm xuất bản, giá, số trang, mã phân loại KDC
2. Đặt câu hỏi (question)
Nội dung cốt lõi là gì? Có hữu ích không?
Bước 2, đặt câu hỏi là bước tự đặt câu hỏi về nội dung cuốn sách và xác định những vấn đề cần giải quyết liên quan đến các câu hỏi đó.
Đây là việc tự hỏi nội dung cốt lõi của bài viết là gì và diễn đạt thành những câu hỏi cụ thể. Qua quá trình này, người đọc sẽ đi sâu vào bài viết, từ đó phát triển khả năng hiểu và ghi nhớ nội dung.
- Ví dụ
- Tôi biết những gì về chủ đề này?
- Cuốn sách này sẽ mang lại ý nghĩa gì cho tôi?
3. Đọc (read)
Bắt đầu đọc tập trung
Bước 3, đọc là hoạt động bắt đầu đọc sách kỹ lưỡng, đồng thời tìm lời giải đáp cho những câu hỏi đã đặt ra ở bước đặt câu hỏi trước đó.
Nếu vừa đọc vừa gạch chân hoặc đánh dấu riêng những khái niệm cốt lõi được xem là lời giải đáp, bạn có thể hệ thống hóa nội dung ngay trong lúc đọc. Đây là cách đọc chủ động, giúp người đọc tập trung hơn vào cuốn sách.
- Ví dụ
- Các từ ngữ và khái niệm chính
- Những đoạn văn quan trọng hoặc gây ấn tượng sâu sắc
4. Ghi nhớ (recite)
Bạn nhớ được những gì?
Bước ghi nhớ là hoạt động nhớ lại và ghi nhớ những câu hỏi đã đặt ra ở bước 2, đặt câu hỏi, cùng những lời giải đáp đã tìm được ở bước 3, đọc.
Người chủ động hệ thống hóa nội dung theo phong cách riêng sẽ ghi nhớ tốt hơn người hệ thống hóa một cách thụ động, đồng thời nắm bắt tốt hơn cấu trúc và trình tự của bài viết.
- Ví dụ
- Toàn bộ cốt truyện và bản tóm tắt
- Sơ đồ trình tự sự kiện và sơ đồ quan hệ giữa các nhân vật
5. Xem lại (review)
Có bỏ sót phần nào không?
Cuối cùng, bước xem lại là bước kiểm tra các câu hỏi đã đặt ra và những lời giải đáp đã tìm được sau khi đọc, rồi rà soát lần cuối xem có nội dung nào cần sửa đổi hoặc bổ sung hay không.
Hãy diễn đạt lại những điểm cốt lõi quan trọng dưới từng đề mục bằng lời của mình để kiểm tra những gì đã ghi nhớ, đồng thời cố gắng lần lượt nhớ lại các nội dung đã ghi chép. Nếu có phần nào bị bỏ sót, hãy đọc lại phần đó.
- Ví dụ
- Cảm nhận và phê bình
- Tự đánh giá hoạt động đọc sách
Đến đây, chúng ta đã tìm hiểu 5 bước của phương pháp đọc hiệu quả SQ3R. Trong đó, đặc biệt quan trọng là bước 1, đọc lướt, và bước 2, đặt câu hỏi.
Nếu thường xuyên đọc theo cách dự đoán nội dung toàn bài qua việc đọc lướt và tìm nội dung cốt lõi thông qua các câu hỏi, tốc độ đọc và khả năng xác định chủ đề sẽ được cải thiện. Những người tiếp cận theo cách này có tốc độ cải thiện năng lực đọc nhanh so với thời gian đã bỏ ra.
Tuy nhiên, năng lực đọc có sự khác biệt giữa các độc giả. Người có năng lực tốt cần đi sâu hơn theo hướng suy nghĩ và liên hệ với những nội dung khác, còn việc áp dụng phương pháp đọc SQ3R sẽ hiệu quả với những người có năng lực đọc tương đối yếu hơn.
Hy vọng việc tham khảo những đặc điểm này của phương pháp đọc SQ3R sẽ giúp bạn phát triển năng lực đọc.
