Lần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về bộ sưu tập số, có thể xem là một thành phần thuộc khái niệm thư viện số. Bộ sưu tập số là cốt lõi của thư viện số, bao gồm các bộ sưu tập tài liệu dưới dạng vật lý hoặc dạng số.
Khái niệm bộ sưu tập số
Bộ sưu tập tài liệu và bộ sưu tập số
Theo truyền thống, các bộ sưu tập tài liệu mà thư viện nắm giữ được gọi bằng từ tiếng Anh collection, mang nghĩa là sự thu thập hoặc những vật được sưu tầm; trong Đại từ điển tiếng Hàn tiêu chuẩn, “bộ sưu tập sách” chỉ hành động lưu giữ sách hoặc những cuốn sách đang được lưu giữ.
Trong khi đó, bộ sưu tập số là bộ sưu tập tài liệu mà thư viện số nắm giữ, gồm các tài nguyên điện tử được tập hợp theo một mục đích hoặc tiêu chí nhất định.
Tài nguyên số được tạo ra thông qua việc sản xuất và chuyển đổi dựa trên công nghệ số, còn bộ sưu tập số bao gồm tài nguyên ở nhiều dạng khác nhau như văn bản, dữ liệu số, video và các chương trình S/W.
Đồng thời, cần bảo đảm rằng các phương thức tìm kiếm và truy cập những tài nguyên này được phân biệt và nhận diện rõ ràng, và các tài nguyên số đó phải có thể được tìm kiếm và truy cập một cách tích hợp thông qua một giao diện duy nhất.
Các dạng bộ sưu tập số
Các dạng bộ sưu tập số
Bộ sưu tập số được chia thành bộ sưu tập do thư viện tự tạo lập và sở hữu (bộ sưu tập dạng sở hữu / bộ sưu tập nội bộ) và bộ sưu tập được tạo lập ở bên ngoài mà thư viện có giấy phép truy cập từ bên sở hữu (bộ sưu tập dạng truy cập / bộ sưu tập bên ngoài).
Ngoài ra, có thể phân biệt giữa bộ sưu tập gồm thông tin mục lục về tài liệu đang được lưu giữ (bộ sưu tập dạng mục lục) và bộ sưu tập bao gồm toàn văn của từng tài liệu (bộ sưu tập dạng toàn văn).
Các loại bộ sưu tập số
Sách điện tử
Hình ảnh sách điện tử
Sách điện tử là sách số ghi thông tin như chữ viết hoặc hình ảnh trên phương tiện điện tử để có thể sử dụng như sách.
Đây là loại sách trong đó các tác phẩm đã được xuất bản hoặc có thể được xuất bản thành sách được lưu vào thiết bị lưu trữ dưới dạng thông tin số, cho phép đọc nội dung trên máy tính hoặc thiết bị di động thông qua mạng truyền thông.
Cơ sở dữ liệu trên web
Hình ảnh cơ sở dữ liệu
Cơ sở dữ liệu trên web là phương tiện cho phép tìm kiếm toàn văn hoặc thông tin thư mục của các tài liệu như bài nghiên cứu, bài báo trong môi trường web và nhận kết quả; phần lớn các dịch vụ này đều thu phí. (Ví dụ: DBpia, Kiss)
Vì vậy, để phổ biến rộng rãi vì mục đích thương mại, các nhà cung cấp cũng phân phối phiên bản giới hạn về số trang hoặc thời gian sử dụng, hoặc cho phép tìm kiếm thông tin thư mục miễn phí.
VOD
VOD
VOD là dịch vụ cung cấp thông tin video theo yêu cầu của người dùng trong thời gian thực, còn được gọi là dịch vụ thông tin video tùy chỉnh hoặc hệ thống tra cứu video theo yêu cầu.
Khác với dịch vụ một chiều cung cấp chương trình từ một phía trên truyền hình mặt đất hoặc truyền hình cáp truyền thống, đây là dịch vụ hai chiều cho phép người đăng ký sử dụng nội dung mong muốn vào thời điểm mong muốn theo nhu cầu của mình.
Tạp chí điện tử
Báo điện tử
Tạp chí điện tử là hình thức mà cả quá trình sản xuất và sử dụng báo, tạp chí in truyền thống đều được xử lý bằng phương thức điện tử.
Tác giả soạn toàn văn trên máy tính và gửi cho biên tập viên qua mạng truyền thông; những người phản biện cũng thẩm định tài liệu thông qua thiết bị điện tử. Các tác phẩm vượt qua quá trình thẩm định cuối cùng sẽ được người đăng ký sử dụng trên thiết bị điện tử của mình thông qua viễn thông.
Trên đây, chúng ta đã tìm hiểu khái niệm và các loại bộ sưu tập số, có thể xem là thành phần cốt lõi của thư viện số. Với sự tiến bộ của công nghệ, hiện nay vẫn chưa thể biết rõ các bộ sưu tập tài liệu hiện có sẽ được thay thế bằng hình thức số hóa đến mức nào và các bộ sưu tập truyền thống sẽ được duy trì đến đâu.
Đó là vì khi sách điện tử mới xuất hiện, từng có nhiều dự đoán rằng sách giấy khó tránh khỏi đà suy giảm mạnh, nhưng cho đến nay xu hướng đó vẫn chưa xuất hiện.
Vì tài liệu in và tài liệu số đều có những đặc điểm riêng rõ rệt, hy vọng cả hai sẽ đóng vai trò bổ trợ cho nhau và tiếp tục tồn tại lâu dài.
